Siêu bão mặt trời làm lệch dữ liệu GPS toàn nước Mỹ tới 10 mét

Một trận siêu bão mặt trời đã khiến hệ thống GPS toàn nước Mỹ bị lệch tới 10 mét (33 feet) — lộ ra sự cố khí quyển với quy mô chưa từng thấy.

Vào tháng 11/2025, các đợt phun trào mặt trời dữ dội đâm thẳng vào tầng khí quyển trên của Trái Đất, tạo ra cực quang rực rỡ và làm xáo trộn tầng điện di (ionosphere) khắp Bắc Mỹ. Nhóm nghiên cứu do nhà vật lý không gian Endawoke Yizengaw từ The Aerospace Corporation dẫn đầu đã phân tích dữ liệu mạng lưới mặt đất và phát hiện một dải biến dạng khí quyển kéo dài từ bờ Đông sang bờ Tây nước Mỹ. Khi tín hiệu vô tuyến đi qua tầng nhiễu động này, độ chính xác định vị trên toàn quốc bị giảm mạnh, làm lệch tọa độ mặt đất hơn 10 mét ở một số khu vực.

Vì sao việc này quan trọng: Dữ liệu định vị chính xác là nền tảng cho xe tự lái và thiết bị nông nghiệp tự động. Chỉ cần lệch vài feet cũng đủ làm xe lệch làn hoặc làm rối loạn mô hình nông nghiệp chính xác — ngành từng thiệt hại khoảng 500 triệu USD trong một trận bão tương tự vào tháng 5/2024.

Giải thích đơn giản thì thế này: hãy tưởng tượng một ô cửa sổ kính cũ kỹ, bề mặt gợn sóng. Khi tín hiệu GPS xuyên qua tầng điện di đang hỗn loạn — hiện tượng gọi là nhấp nháy biên độ (amplitude scintillation) — các sóng vô tuyến sẽ bị méo mó giống như ánh sáng truyền qua ô kính đó. Bình thường hiện tượng này chỉ xuất hiện ở gần hai cực, nhưng trận bão năm 2025 đã đẩy hiệu ứng này vào sâu trong vùng bầu trời vĩ độ trung bình trên khắp Bắc Mỹ.

Nước Mỹ thoát thiệt hại nông nghiệp nặng nề lần này chỉ vì trận bão rơi vào tháng 11, thời điểm đã xong mùa gieo trồng — một may mắn thuần túy mà lần sau chưa chắc đã có.